गर्भाशय ग्रीवाको क्यान्सर जाँच र उपचार

विश्वभरि, पाठेघरको क्यान्सर महिलाहरूमा चौथो सबैभन्दा सामान्य क्यान्सर हो, जसमा सन् २०२० मा अनुमानित ६०४,००० नयाँ केसहरू र २०२० मा ३४२,००० मृत्युको अनुमान छ।.

नेपालमा पनि महिलाहरूमा स्तन क्यान्सरभन्दा पछि यो सबैभन्दा सामान्य क्यान्सर हो। विश्वव्यापी रूपमा पाठेघरको मुखको क्यान्सरबाट उच्च मृत्युदर (२०२० मा महिलाहरूमा उमेर-मानकीकृत दर: १३.३/१००,०००) जीवनका विभिन्न चरणहरूमा प्रभावकारी हस्तक्षेपहरूद्वारा घटाउन सकिन्छ (३,४)।.

सर्बाइकल क्यान्सर ह्युमन प्यापिलोमा भाइरस (एचपीभी) नामक भाइरसले गर्दा हुन्छ, जुन एक यौन संचारित संक्रमण हो। यो भाइरसले संक्रमण भएको धेरै वर्षपछि क्यान्सर पूर्वका परिवर्तनहरू गराउँछ। भाइरसको उपस्थिति र क्यान्सर पूर्वका परिवर्तनहरू एचपीभी परीक्षण, भा परीक्षण र प्याप परीक्षण जस्ता विभिन्न परीक्षणहरूद्वारा पत्ता लगाउन सकिन्छ। यदि महिलाको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता धेरै राम्रो छ भने, शरीरले संक्रमणलाई हटाउन सक्छ। यद्यपि, यसले सर्बाइकल क्यान्सरलाई बढावा दिने धेरै जोखिम कारकहरू छन्; जस्तै - एचआईभी र अन्य यौन संचारित संक्रमणहरू, धुम्रपान, बच्चा जन्माउँदा कम उमेर, धेरै पटक बच्चा जन्माउनु आदि।.

गर्भाशयको क्यान्सरलाई तीन तहको रणनीतिद्वारा रोकथाम र उपचार गरिन्छ:– प्राथमिक रोकथाम जसमा एचपिभी खोप र पाठेघरको क्यान्सरबारे उचित शिक्षा समावेश छ। माध्यमिक रोकथाममा एचपिभी परीक्षणद्वारा एचपिभी संक्रमण पत्ता लगाउने, भिआईए र प्याप परीक्षणद्वारा पाठेघरको क्यान्सर पूर्वको घाउ पत्ता लगाउने र थर्मल एब्लेसनको उपचार। तृतीयक रोकथाम उच्च अस्पतालमा चरणगत रूपमा क्यान्सर उपचार र अन्य व्यवस्थापनका लागि रेफर गरेर गरिन्छ।.

एमएसआई नेपालले अभिमुखीकरण, परामर्श र सेवाहरूको रूपमा प्राथमिक रोकथाम प्रदान गर्दछ। पाठेघरको क्यान्सर स्क्रिनिङ र खोप सेवाहरू मेरी स्ट्रप्स सेन्टरहरूमा उपलब्ध छन्।. 

एमएसआई नेपालले एचपिभी परीक्षण, भाइरस पत्ता लगाउने भिया परीक्षण र पाठेघरको क्यान्सर हुनु अगाडिको अवस्था पत्ता लगाउने प्याप परीक्षण गरेर दोस्रो चरणको रोकथाम सेवा प्रदान गरिरहेको छ। पाठेघरको क्यान्सरको जोखिम पत्ता लगाउन एचपिभी परीक्षण सबैभन्दा प्रभावकारी परीक्षण हो। यो एचपिभी परीक्षणले क्यान्सर उपचार गर्न सकिने अवस्थामा हुँदा नै त्यसको जोखिम पहिचान गर्न सक्छ। यो परीक्षण ३० देखि ६५ वर्ष उमेरका महिलाहरूमा उनीहरूको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता र एचआईभी अवस्थाको आधारमा हरेक ३ देखि ५ वर्षको अन्तरालमा गरिन्छ।.

भिडियो र प्याप टेस्ट पाठेघरको क्यान्सर पूर्वका घाउहरू पत्ता लगाउने परीक्षणहरू पनि हुन् र यिनीहरू ३० वर्षभन्दा बढी उमेरका महिलाहरूमा गर्न सकिन्छ। यदि तिनीहरू नकारात्मक आएमा भिडियो १ वर्षको अन्तरालमा र प्याप टेस्ट हरेक ३ वर्षमा गरिन्छ।.